Category Archive :Moeders

Zeker 10 procent van de pasbevallen vrouwen ontwikkelt een postpartum depressie. Zij voelen zich somber en angstig in een periode waarin ieder eigenlijk verwacht dat je gelukkig hoort te zijn… Juist omdat mensen (en jezelf vaak ook) veracht dat het een fijne periode hoort te zijn, is het  moeilijk om te praten over negatieve emoties.  Vrouwen schamen zich of zijn bang dat zij niet meer voor hun baby mogen zorgen wanneer mensen weten wat er in hen omgaat. En dat terwijl erover praten en sociale steun ontvangen de belangrijke voorwaarden zijn om een postpartum depressie weer te boven te komen. Blijf niet alleen rondlopen met je verdriet, angst en indringende gedachten. Hoe eerder je hulp zoekt, hoe beter.

Interview met Anne Marleen Meulink

Bron foto: @studiobrandpunt

Even voorstellen
Mijn naam is Anne Marleen Meulink en ik heb een counselingspraktijk voor vrouwen met een postpartum depressie. Ik begeleid hen thuis, per mail of telefonisch. Daarnaast geef ik regelmatig bijscholingen over postpartum depressie aan bijvoorbeeld kraamverzorgenden en ben ik auteur van het boek ‘Postpartum depressie’, dat ik heb geschreven voor professionals en andere belangstellenden. 

Ervaringsdeskundige
Mijn betrokkenheid bij deze problematiek komt voort uit eigen ervaring. In 2004 heb ik na de geboorte van mijn oudste kind een postpartum depressie gehad. Een volkomen onverwachte, ingrijpende en afschuwelijke ervaring. Eenmaal hersteld voelde ik de behoefte me in te zetten voor vrouwen in hetzelfde schuitje, zodat zij beter en sneller hulp kunnen krijgen dan ik destijds. Ik heb me bijgeschoold door middel van verschillende opleidingen en doe dit werk nu al een paar jaar met veel plezier

Wat is een postpartum depressie nu precies?
De term ‘postpartum depressie’ is eigenlijk een parapluterm voor allerlei psychische klachten, waaronder somberheid, angst, paniek en nare indringende gedachten. Zeker 10 procent van de pasbevallen vrouwen raakt als gevolg van dat soort klachten dusdanig uit balans dat zij daar in hun dagelijks leven ernstig onder lijden. Een heel klein aantal vrouwen (0,1-0,2 procent) ontwikkelt in de eerste twee weken na de bevalling een postpartum psychose. Zij raken het contact met de werkelijkheid kwijt, krijgen last van wanen en hallucinaties, kunnen een gevaar vormen voor zichzelf en voor hun baby, en hebben onmiddellijk psychiatrische zorg nodig. Maar dat is dus nadrukkelijk een andere aandoening dan een postpartum depressie. Dat vind ik belangrijk om te vermelden, omdat beide aandoeningen nogal eens door elkaar worden gehaald. Veel vrouwen met een depressie zijn bang dat zij ‘gek’ (d.w.z. psychotisch) zullen worden, maar dat is een onterechte angst.

@MollyMcIntyre|postpartumstress.com

Wat doet een postpartum depressie met de baby?
Vrijwel alle vrouwen met een postpartum depressie zorgen zelf voor hun baby en doen dat gewetensvol en met veel inzet. Een enorme prestatie, want zorgen voor een baby terwijl je je zelf naarder voelt dan je ooit voor mogelijk had gehouden, is een grote opgave. Niet beloond te worden met positieve gevoelens als vreugde, trots en dankbaarheid, en toch 24 uur per dag inspelen op de behoeften van een jonge baby, vraagt ontzettend veel van een mens.

Helaas is het een feit dat een postpartum depressie ongunstige gevolgen kan hebben voor de betrokken baby. De moeder is, overweldigd door haar eigen zorgen en pijn, niet altijd voldoende in staat om in te spelen op de sociaal-emotionele behoeften van haar baby. Zij maakt minder en minder adequaat contact en onderneemt minder met haar kindje. Dat kan van invloed zijn op zijn of haar ontwikkeling. Het is daarom des te belangrijker dat een moeder met een postpartum depressie zo snel mogelijk hulp krijgt, en dat die hulp ook bestaat uit het stimuleren van een goede verbinding tussen moeder en kind. Op die manier kan worden voorkomen dat de baby negatieve gevolgen ondervindt van de postpartum depressie en kan de moeder langzaam maar zeker gaan genieten van het contact met haar kindje, iets waar zij zo zeer naar verlangt.

Ben jij hulpverlener en wil je weten hoe je kan signaleren? Volg de online training van Trimbos met 6 lessen van 30 minuten
www.postpartum.signalerendepressie.nl

Wie kunnen terecht bij de praktijk van Anne Marleen?
Alle vrouwen die zich herkennen in de klachten die hierboven worden beschreven, kunnen contact met mij opnemen om vrijblijvend te overleggen. Ik werk vanuit Utrecht, maar begeleid vrouwen door heel Nederland. Het liefst bezoek ik vrouwen aan huis. Wanneer dat door de afstand (en de bijbehorende kosten) niet haalbaar is, is begeleiding per mail of telefoon ook mogelijk. Soms geven vrouwen daar sowieso de voorkeur aan.

Hoe kunnen vrouwen met een postpartum depressie geholpen worden?
Uit al het onderzoek blijkt dat het belangrijk is om, wanneer je na je bevalling psychisch uit balans bent, daarover te praten met iemand met verstand van zaken. Dat helpt je om deze nare periode, want een postpartum depressie wens je je ergste vijand nog niet toe, zo goed en snel mogelijk te doorstaan. Belangrijk in de begeleiding is altijd dat vrouwen langzaam maar zeker inzien dat het moederschap en de depressie niet één en hetzelfde zijn. Dat voelt vaak wel zo. Logisch, want de baby en de depressie komen min of meer tegelijk in hun leven. Dat is ontzettend verwarrend en roept veel vragen op: ‘Kan ik niet gelukkig zijn met mijn baby?’, ‘Ben ik hier niet geschikt voor?’, ‘Had ik hier nooit aan moeten beginnen’. Gelukkig gaat een postpartum depressie altijd weer over en komt er altijd een moment waarop vrouwen beseffen: ‘Ik kan dus toch gelukkig zijn als moeder!’. Maar soms gaat aan dat moment een lange en eenzame lijdensweg vooraf. Mocht je dit herkennen, dan raad ik je dringend aan: zoek hulp. Dat is even heel erg spannend, maar doe het!

Ik raad iedereen aan om bij psychische klachten na een bevalling in elk geval ook een afspraak te maken met de huisarts. Het is goed dat hij/zij ervan op de hoogte is dat je het nu zwaar hebt, en daarnaast is het verstandig om door middel van een eenvoudig bloedonderzoek uit te sluiten dat je klachten (mede) een lichamelijke oorzaak hebben. Zo kan een verstoorde schildklierwerking ook leiden tot bijvoorbeeld extreme vermoeidheid en somberheid.

Voor meer informatie en tips kun je terecht op www.postpartumsteun.nl. Mijn boek ‘Postpartum depressie. Oorzaken, gevolgen en adequate ondersteuning’ kun je hier bestellen.

Websites postpartum depressie


Fonds Psychische Gezondheid voor de folder Postpartum Depressie en tips voor naasten
– Landelijk kenniscentrum pscyhiatrie en zwangerschap voor behandelmogelijkheden
– Netwerk postpartum depressie in Twente – Bij wie kan je in Twente terecht m.b.t. postpartum-depressie?
BROOOZ ervaringsdeskundige deelt kennis en websites online

Well mom – mobile App

www.wellmom.nl

Trimbos heeft een app ontwikkeld om moeders te ondersteunen. Met 9 lessen, een dagboek en nuttige informatie. De inhoud van de app is gebaseerd op de evidence-based interventie voor zwangere vrouwen ‘The Mothers and Babies Course’ en evidence-based principes van cognitieve gedragstherapie, positieve psychologie, mindfulness en probleemoplossing. Meer info en hoe te downloaden

Documentaire postpartum depressie

Documentaire

Postpartum depressie vaders

Er wordt veel geschreven over postpartum depressie bij moeders, maar we weten uit onderzoek uit 2007 door psycholoog Zillah Holtkamp, dat depressie bij vaders ook in Nederland regelmatig voorkomt. Door vermoeidheid, de fase-overgang en het feit dat het werk gewoon door blijft gaan komt er veel op mannen af. Klachten als stemmingsproblemen, angst en vermoeidheid zie je dan ook in verhoogde mate terug bij jonge vaders.

Gelukkig komt er wel meer aandacht voor de positie van de vader. Het ouderschapsverlof voor vaders wordt (iets) uitgebreid, er zijn aparte vadercafe’s en er komt meer aandacht voor de verschillen tussen vaders en moeders. Zoals bij onderzoek naar hersenveranderingen tijdens de zwangerschap en daarna. De documantaire “wat doet een zwangerschap met je brein” laat goed zien hoe ook lichamelijke processen bij jonge (aanstaande) vaders ook veranderen. Wil je meer weten? Anne Marleen begeleid in haar praktijk ook vaders met depressieve klachten. Ook kan je bij je huisarts terecht.

Fragment uit het ervaringsverhaal van Shanna Hoekstra

Mijn zwangerschap bestond op een gegeven moment uit gesprekken, agenda’s, plannen en vooral non-stop bezig zijn met hoe ik me voelde en wat ik eraan kon doen om me niet rot te voelen of in paniek te raken. Dat mijn man bijna dagelijks te maken had met een hysterische vrouw werd niet gezien. Dat ik helemaal in de stress schoot als ik een aardappel te veel in de pan had gedaan wisten alleen wij. En iedere zwangere vrouw kent het wel, de tranen om iets compleets onbenulligs veroorzaakt door al die hormonen. Echter verloor ik mijzelf compleet in de buien en paniekaanvallen. Het gevoel dat het nóóit meer goed zou komen, maar ook dat het voor mij zo niet meer hoefde bekroop me iedere dag. De leegte, machteloosheid en vermoeidheid door de dagelijkse strijd slokte me compleet op. Tel daarbij het schuldgevoel naar ons mooie kindje op want ik wilde me natuurlijk absoluut niet zo voelen. Ik was zó dankbaar voor de zwangerschap en verliefd op ons kleintje.

Ik kan het de hulpverleners niet kwalijk nemen dat ze het niet zagen, want ik was inmiddels professional geworden in het opzetten van een masker en me sterker voor te doen dan ik was. Met het gevolg dat als ik die enkele keer wel kwetsbaarheid door liet schemeren ik een schouderklopje en geruststelling kreeg. Iedere moeder zat er wel eens doorheen, dat kennen we allemaal, het komt wel goed.
Echter voelde ik diep van binnen dat het helemaal niet goed ging komen. Ik herkende mezelf niet meer, als ik in de spiegel keek wist ik niet wie die vrouw aan de andere kant was. Ik leefde zowel op de automatische piloot als in pure doodsangst, dag in dag uit.

Lees het hele ervaringsverhaal

Heb jij zelf ervaring met een postpartum depressie of ken je iemand in je omgeving en weet je niet zo goed wat je moet doen? Neem dan contact met je huisarts en kijk samen wie je kan ondersteunen.

Of ik ook borstvoeding wilde gaan geven? ‘Ja’, antwoordde ik volmondig op deze vraag. Gefilterd uit alle vragen, onduidelijkheden en nieuwe uitdagingen tijdens zwanger worden en zwanger zijn, was dit geen moeilijke vraag, zo dacht ik. Ik was hier meteen zeker van: borstvoeding wilde ik zeker gaan geven. ‘Maar’, zo zei ik erbij, ‘als het niet zou lukken, dan was dat ook prima’.

Volgens ons een herkenbare manier waarop aanstaande moeders reageren op de vraag over borstvoeding.  En daarom hebben we Anne Vink, GZ-psycholoog bij Accare Jonge Kind team, gevraagd of ze nog meer wil delen over haar ervaring. En die lees je hieronder

Ergens in de laatste weken voor de uitgerekende datum kreeg ik de vraag of ik al een cursus borstvoeding gevolgd had. Een cursus? Dit foldertje had ik blijkbaar even gemist, maar ik was nog niet te laat om me voor te bereiden. Dus ik zocht wat filmpjes op over het geven van borstvoeding. Ik nam allerlei informatie over moedermelk, hormonen, houdingen, reflexen, stuwing, vraag-en-aanbod etc. etc. tot me. Natuurlijk werd er hier en daar ook wel iets genoemd over dingen als kloven of verminderde toeschietreflexen door stress, maar zo dacht ik, in de Middeleeuwen gaven ze ook al borstvoeding, dus dat komt wel goed.

Onze prachtige dochter werd in het ziekenhuis geboren. Meteen na de bevalling werd ze aangelegd. Uitgeput door een lange en zware bevalling kan ik mij dit bijzondere moment nog maar een klein beetje herinneren. Helaas moesten we nog even in het ziekenhuis blijven. Als het tijd was voor een voeding mocht ik op het belletje drukken en kwam er iemand langs. De eerste paar keren heb ik dit gedaan, ook op momenten dat het nog ‘geen voedingstijd was’ en mijn dochter al wel huilde. Ik kreeg hulp bij het aanleggen, waarbij ik al wel merkte dat ik van verschillende verpleegkundigen verschillende adviezen kreeg. Soms duurde het even voordat er iemand reageerde op mijn belletje (logisch in alle drukte natuurlijk). Na een aantal voedingen dacht ik – eigenwijs als ik ben – dat kan ik zelf ook prima doen.

Maar met of zonder advies, ik vond het een pijnlijke bedoeling. Als ik navraag deed, werd gezegd dat dit er bij hoorde en dat dit vanzelf beter werd. Overweldigd door alles nam ik dat aan. Na een dag borstvoeding gegeven te hebben bleef de pijn aanhouden. Hoe meer voedingen ik deed, hoe verkrampter ik raakte. Met pijn tot in m’n tenen … dat piekte tot het moment dat mijn dochter goed aanhapte en dronk. Tenenwiebelend en met m’n lichaam vol in spanning startten we de voeding.

Advies van een lactatiekundige

Thuis hadden we een geweldige kraamverzorgster. Zij zag mijn pijn en kramp. De kraamverzorgster adviseerde onder andere gelpads of zakjes gevuld met appelstroop uit de diepvries (goede tip!). Als het bijna weer tijd was voor de voeding nam mijn onrust toe en hielp ze mij zoveel mogelijk om mijn lichaam te ontspannen. Na de zoveelste voeding met pijn tot in mijn tenen lukte het niet meer. Huilend gaf ik de borstvoeding. In overleg met de kraamverzorgster werden tepelhoedjes gekocht. Deze boden een beetje verlichting. Al snel kwam ik er wel achter dat het nog niet zo gemakkelijk was deze goed op de plek te krijgen. Ook stroomde het hoedje vol met melk, met een kliederboel tot gevolg. Ingepakt met spuugdoeken of hydrofiele doeken prutste ik ook na mijn kraamweek ‘vrolijk’ verder. Zalf werd gesmeerd, zoogcompressen verwisseld en spuugdoeken gewassen. Bovenal groeide mijn zeer tevreden dochter als kool en genoten we volop. De constante pijn bleef, maar was te doen. Tot dat de pijn weer toe nam. Ik belde met de speciale lijn voor borstvoeding van de kraamzorgorganisatie. Al na een heel kort gesprek wist zij dé oplossing. Ik plaatste het tepelhoedje niet goed. Ze zou mij een filmpje sturen hoe te handelen. Braaf volgde ik de stappen op, maar ik kreeg het niet voor elkaar. Ik voelde me onzeker en ook wat dommig, dát moet ik toch wel kunnen? Een ander merk tepelhoedje werd gekocht. Dit hielp amper en de pijn bleef. Allerlei goed bedoelde adviezen heb ik gekregen en ik googlede me suf. Na een kleine vier weken belde ik een lactatiekundige.

Met een hongerige dochter in de auto reed ik naar het consult. Ze legde mij rustig de anatomie van en technieken achter borstvoeding uit. Ze keek hoe ik mijn dochter voedde. Meteen kwam ze met praktische tips, zonder tepelhoedjes. Oei! Moest ik dit doen zonder de bescherming van het siliconen laagje? Het zweet brak me alweer uit. Met enige terughoudenheid ging ik ermee aan de slag. Na even wennen dronk mijn dochter zonder hoedjes alsof ze nooit anders gedaan had. Ook nam de pijn af en kon ik zonder verkramping bij aanleggen de voeding geven.

Wil jij ook onafhankelijk advies of steun van een lactatiekundige? Kijk dan op de website van Nederlandse Vereniging Lactatiekundigen (NVL).

Mijn eigen worsteling

In deze vier weken heb ik erg vaak overwogen te stoppen. Schuldgevoel kwam dan meteen omhoog. Nee zeg, wat zeur je. Je dochter groeit goed, je hebt voldoende melk en het is toch de allerbeste voeding. Dan maar even doorzetten, tanden op elkaar en doorgaan. Er zijn ook zoveel moeders die graag borstvoeding willen geven, maar dit door allerlei redenen niet kunnen, wat zeur je toch! En, je wil toch het beste voor je dochter? Rationeel kon ik ook echt wel zien (en ergens voelen) dat ik mocht stoppen. Het moet toch wel leuk blijven? De verkramping en stress is voor mezelf en voor m’n dochter niet fijn? Wanneer ik neigde naar stoppen gingen er toch weer een paar voedingen beter. Écht stoppen is dan geen optie.. toch?

Rust komt terug

Na deze eerste maand heb ik geen pijn meer gehad. Periodes van zoeken bleven er natuurlijk wel: van regeldagen naar bedtijdvoedingen en problemen met aanhappen (weken lang voedde ik bijna alle voedingen lopend). Frequent gaan kolven bleek ook een uitdaging, vooral inpassen in een drukke werkdag viel nog niet mee. Dan kwam de vraag: wanneer ga ik afbouwen? Ga ik door met kolven en voeden of is het een keer goed? Hierna volgde een periode van proberen af te bouwen en toch weer doorgaan (het is toch ook wel lekker praktisch, zo ‘hup’ aan de borst). Het ene moment noemde ik dat ik af wilde bouwen, het volgende moment zag ik dat toch niet zitten. Nu ruim 7 maanden verder voed en kolf ik nog steeds en vul ik daar waar nodig aan met poedervoeding. Het voelt nu allemaal in balans.

Had ik het achteraf anders gedaan? Nee, dat zeker niet. Ik had het alleen wel fijn gevonden dat iemand me eerlijk verteld had dat het zoveel pijn zou doen. Was mijn (te) positieve beeld naïef van mij? Had ik een cursus moet volgen? Misschien. Had ik me er op voor kunnen bereiden als ik had geweten dat het zo pijnlijk zou zijn? Ik weet het niet. Wanneer ik voeding (fles of borst) bespreek met andere moeders hoor ik bovengenoemde thema’s meer terug. Gevoelens van schuld, alles heel goed willen doen en de algemene zoektocht in de wereld van kloven, spruw, productie, tandjes enzovoorts. Er met anderen over praten is voor mij heel fijn geweest.

Al met al ben ik blij, trots en dankbaar dat ik mijn dochter tot nu toe nu zeven maanden volledig borstvoeding heb gegeven. Het zijn geweldige en intieme momentjes op de dag. En mijn dochter? Die groeit goed door en is een heel tevreden meisje!

Herkennen jullie dit verhaal? Hebben jullie tips en adviezen voor toekomstige andere moeders? Dan horen we het graag, zodat we het op de website van IMH Nederland kunnen zetten. Laat een reactie achter of mail naar  info@imhnederland.nl.

Vraag jij je ook zo vaak af wat er in dat koppie omgaat, als je jouw kleintje voor je ziet? Wat gebeurt er nu in dat hoofdje, wat denken ze, wat voelen ze? Het zijn hele mooie vragen weet ik nu…want het zegt iets over je interesse in de belevingswereld van je kind. En dat blijkt heel belangrijk te zijn in de opvoeding. Daarom besteed ik in dit blog aandacht aan zoals ze noemen “mentaliseren”.

Mentaliseren is een begrip uit de psychologie… en hoewel psychologie steeds meer een plek krijgt in de maatschappij, krijgen de meeste ouders van jonge kinderen pas met een psycholoog te maken als iemand uit het gezin is vastgelopen. En dat is jammer….want kennis uit de psychologie toepassen in je opvoeding kan heel preventief werken.

Wat betekent mentaliseren?

Mentaliseren betekent dat jij bij jezelf, maar ook bij anderen kunt nagaan wat ze denken of voelen. Dat je kan nagaan wat de ander drijft. Simpel gezegd, mentaliseren gaat over het verplaatsen in de ander. En dat blijkt nu een heel belangrijk component te zijn in je rol als ouder… het kunnen verplaatsen in de belevingswereld van je kind. Onderzoek heeft uitgewezen dat het goed kunnen verplaatsen in je kind en begrijpen dat je kind zijn EIGEN emotionele wereld heeft, de band tussen jullie versterkt.

Eigenlijk is dat logisch. Stel je nu even voor dat je weer kind bent. Je staat bij de kast omdat je een speeltje wil waar je niet bij kan. Je kan het niet vertellen, want je bent nog te klein om te praten. Je wijst aan wat je wil, maar papa en mama reageren niet. Ze denken dat jij je wel vermaakt en zijn te druk met hun telefoon.  Je raakt gefrustreerd en gaat huilen. 
Papa en mama horen je huilen wel….ze worden boos en zeggen met een harde stem: “zit nu niet steeds te huilen, je hebt net eten gehad je kan geen honger hebben, ga toch eens spelen!”.
Als jij je voorstelt dat jij daar dus staat, zonder dat je kan vertellen wat je wilt maar dat je ouders wel boos op je worden en niet de moeite doen om je goed te begrijpen. Hoe voelt dat? 

Of is het fijner als je ouders goed naar je kijken, de telefoon wegleggen, naar je toekomen en bedenken wat je wilt. Dat ze rustig tegen je zeggen: “ach sorry, we waren te veel afgeleid. Jij wijst omhoog. Wat wil je?”

Welke reactie vindt jij fijner en hoe reageer je op elke reactie? Waar wordt je rustiger van of waar juist gefrustreerder van?

Vertrouwen in je ouders groeit als jouw ouders je goed snappen, begrijpen waarom je doet wat je doet n als ze je proberen te kalmeren als je overstuur bent.

Juist als een kind nog niets kan vertellen of zelf nog niet kan pakken wat het nodig heeft, heeft het jouw begrip juist extra nodig. Als een kind zich begrepen voelt door zijn ouders, wordt het sneller rustiger en krijg het vertrouwen dat ouders er voor hem of haar zijn. En dat is volgens mij wat veel ouders met jonge kinderen willen!

“Watch, wait & wonder”

In behandelingen voor Infant Mental Health maken we gebruik van de methode “Watch, Wait en Wonder”. Het wordt ingezet wanneer ouders en kinderen voelen dat ze elkaar niet meer begrijpen, of als ouders allerlei boos gedrag bij hun kind waarnemen en niet meer weten hoe ze dit moeten doorbreken. 

In de therapie vraag ik dan om samen te spelen en om naast het kind te zitten zonder iets te doen. Het enige dat ouders kunnen doen is bedenken wat er in dat hoofdje van hun kind omgaat. Als het kind rustig speelt, vraag ik de ouders in de tussentijd om naar het kind te kijken (Watch), zonder zelf iets toe te voegen aan het spel van het kind. Ouders nemen dan bewust de tijd en ik vraag ze om te wachten als ze merken dat ze zich wil gaan inmengen (WAIT).  Ouders hebben vooraf informatie gekregen, dat ze op dat moment niet wat gaan doen, maar blijven bedenken wat hun kind zou voelen, denken en wensen (WONDER).
Door als ouders op je handen te zitten (soms letterlijk als dat je helpt) en bewust na te denken wat je kleintje wil, leer je meer en beter in te spelen op de behoeftes van je kind.

Wat mentaliseren voor mij heeft betekend

En zonder dat ik het negen jaar geleden bewust mentaliseren noemde (want niemand had mij toen iets vertelt over hoe je dit al zo jong kan toepassen)…lag ik daar als hoogzwangere in een babyledikant. Om te ervaren wat ons meisje zou gaan zien als zij straks in haar bedje zou liggen. Maanden later lag ik op de grond om te bedenken hoe het zou zijn als alles hoog is terwijl zij kruipend de wereld ontdekt en at ik  hapjes babyvoeding mee, om te proeven wat zij proefde.

Het leren mentaliseren, heeft mij geholpen om onze dochters beter te begrijpen. Het is niet alleen fijn op rustige speelmomenten, maar het helpt ook bij boze buien, irritaties en strubbelingen. Het lukt me dan sneller om te bedenken hoe het voor hen is om verdrietig of boos te zijn en hoe ik ze kan helpen. En als ik kalm op die emoties reageer zijn de buien minder lang en heftig, dan wanneer ik daar vanuit mijn eigen emoties op reageer. Probeer maar eens!

Ik was me trouwens net als veel andere ouders bewust van het feit dat kinderen vanaf het eerste moment hun eigen individuutje zijn. Ook al weet je dat, soms bewust van perspectief wisselen helpt…en met de techniek van tegenwoordig kan dat gewoon vanaf je smartphone (als je kind niet in de buurt is 😉 ) Zoals bij dit filmpje van Marilene de Zeeuw en Floortje Heij.

Meer informatie

Infant Mental Health professionals maken veel gebruik van mentaliseren. Het is opvallend hoeveel informatie voor professionals ik vind op internet over mentaliseren, maar hoe weinig er nog beschikbaar is voor ouders. Heb jij n.a.v. het lezen van dit blog vragen, kijk dan welke IMH-specialist er in jouw regio is of neem contact met ons op.

Geschreven door Shanna Hoekstra & geredigeerd door Danique Krol

Iedereen kent het wel, die roze wolk waar altijd over gesproken wordt vanaf het moment dat je weet dat je een kindje mag verwachten. Maar wat als die roze wolk niet zo roze is? Shanna deelt haar ervaring met IMH Nederland.

Onderstaand verhaal is zo puur en eerlijk mogelijk geschreven. Omdat het een kwetsbaar én uitgebreid verhaal is, is deze vormgegeven als e-boek.pdf. Om het hele verhaal te kunnen lezen, is het van belang dat je de pdf hieronder download. Wil je meer lezen over postpartum depressie? Lees dan dit artikel dat wij eerder schreven voor IMH Nederland.

Heb jij zelf ervaring met een postpartum depressie of ken je iemand in je omgeving en weet je niet goed wat je moet doen? Neem dan contact met ons op zodat we samen tot een oplossing kunnen komen. Natuurlijk mag je een reactie achterlaten onder dit artikel, graag zelfs!

Negen maanden zwangerschap… is dat voldoende om moeder te worden? Technisch gezien wel, emotioneel gezien lag dat bij mij iets anders. En daarover gaat dit artikel.

Onze oudste dame wordt bijna 9. En dat betekent dat ik alweer 9 jaar op weg ben om mijn weg te vinden in het ouderschap. Elke keer als ik denk; ‘nu heb ik het ECHT onder de knie’, gebeurt er iets waardoor ik weer de plank mis sla. Maar de onzekerheid van het allereerste begin, die heb ik gelukkig wel achter me kunnen laten. Trouwens, voor mijn gevoel ook nog maar net een half jaar…

Dat eerste begin, ik kan het me nog goed herinneren. Je gaat van een redelijk vrij bestaan – een soort egoïstische staat van zijn waarbij veel draait om waar jij op dat moment zin in hebt – naar een 24-uurs verantwoordelijkheidsgevoel waar je niet meer vanaf komt én waarbij jijzelf altijd op de laatste plek eindigt.  

Gelukkig kunnen we deze gedachten en emoties tegenwoordig delen. Lang leve het internet, online is er steeds meer te lezen over hoe het leven er van jonge ouders uit ziet. En het liefst in cartoonvorm, net zo snel 🙂 . Zoals bij het online magazine me-to-we over het moederschap in de eerste weken of zwangerschapsstruggles bij ouders van nu. En heel belangrijk de laatste tijd, vaders heb ook hun eigen cartoons zoals de deze op de site van babybites.

Maar hoe hilarisch we er soms ook over (moeten) doen, de overgang naar het ouderschap is een heel proces. Mag daar meer aandacht voor komen? Vaak doen we dat moeder worden gewoon tussendoor, naast borstvoeding geven, je kind opvoeden, het huis schoonhouden, je lijf weer fit krijgen, je sociale contacten onderhouden en je werk weer oppakken.

Afbeelding motherhood constellation 2

Motherhood Constellation

In mijn studie tot Infant Mental Health-specialist kreeg ik de informatie en de tijd en ruimte die ik eigenlijk nodig had de jaren ervoor. Want bij dat proces van moeder worden, blijken allerlei gemixte gevoelens te horen. Daniel Stern (1985) noemt het zelfs een andere staat van zijn; zwanger zijn en moeder zijn van een baby of peuter. Het is namelijk een totaal andere fase dan de jaren ervoor.

Je bent in die fase van zwangerschap en baby’s niet meer met je normale dagelijkse dingen en denkpatronen bezig. Er zijn ineens hele andere hersenspinsels en gedachten die je niet van jezelf herkent zoals: ‘Lukt het mij wel?’, ‘Kan ik de baby kalmeren?’, ‘Hoe houd ik de baby in leven?’, ‘Houdt de baby wel van mij?’ en ‘Houd ik wel van de baby?’

Het blijkt dat je veel van al die gedachten en gevoelens kunt clusteren. En als je die op een hoop gooit, met de gedachten en gevoelens van al die andere moeders, lijken er vier veel voorkomende thema’s naar voren te komen:

  • Voel je genoeg steun voor jou en de baby?
  • Lukt het je om dat kleine wonder goed te laten opgroeien (in leven te houden)?
  • Kun je je straks wel emotioneel verbinden aan de baby?
  • Lukt het je om jezelf te passen aan je nieuwe rol?

En dit wordt door Daniel Stern geschaard onder de term “Motherhood Constellation”. Even googlen en je vindt er van alles over. Trouwens, ook vaders lijken hier wat van te hebben, maar dat is nog niet zo uitgebreid in beeld gebracht jammer genoeg. Ze voelen zich in ieder geval verantwoordelijk om het gezin te onderhouden en dat geeft natuurlijk ook zo zijn worstelingen.

Leren vertrouwen op je intuïtie

Om dit artikel trouwens niet gelijk zwaar te maken, als je op je intuïtie vaart kom je een heel eind in deze fase overgang. Voor hen die net even wat andere gedachten of gevoelens hebben, die je niet herkent van jezelf, weet dan dat dit normaal is. Het hoort erbij, soms maar even, bij sommigen wat langer. En twijfel je, praat erover met iemand die je vertrouwt.

Inmiddels weet ik uit mijn eigen 9 jaar “moeder-zijn-ervaring”, dat sommige thema’s nog wel iets langer kunnen blijven hangen. Zoals bij mij het thema; je aanpassen aan je nieuwe rol. Toen ik laatst op de fiets zat, zag ik onze dametjes voor mij fietsen en besefte ik me: ‘ik ben hun moeder. Die meiden hebben we opgevoed, een veilige haven gegeven en ze vertrouwen blind op mij. Ze zien mij onvoorwaardelijk als moeder, waar ze ook zijn, wat ik ook doe. Ik ben echt hun moeder.’ Het blijft toch wonderlijk allemaal.

Heb jij vragen over het begrip Motherhood Constellation? Stel ze dan gerust in de reacties onder dit artikel, of neem contact met ons op.

Waarom heet ons blog IMH Nederland? Waar staat IMH voor en wat betekent het? En waarom vinden wij het zo belangrijk dat dit begrip bekend raakt onder jullie (jonge ouders)? In dit artikel vertelt Zillah jullie meer.

Infant Mental Health

Voor mij begon IMH in 2016 te leven, toen ik startte met de opleiding tot IMH-specialist. IMH staat voor Infant Mental Health, wat vrij vertaald zoiets als de psychische gezondheid van jonge kinderen betekent. Voor mij als psycholoog werkend met jonge kinderen, was het volgen van deze opleiding een logische stap… en nu mijn jongste zou gaan starten op de kleuterschool had ik gelijk iets om de lege momenten mee op te vullen. Maar eerlijk, ik had me toen nog geen echt beeld gevormd van Infant Mental Health.

Totdat ik de eerste colleges had….en dacht: “Wat had ik graag gewild dat iemand mij iets over Infant Mental Health had verteld voor ik moeder werd.”

Infant Mental Health en kindontwikkeling

Technisch gezien kun je Infant Mental Health vergelijken met de fundering van een huis. Als de fundering van een huis niet stevig is, loop je later in de bouw van het huis tegen allerlei problemen aan. Zo werkt dat ook met kinderen. Tijdens de zwangerschap en de eerste twee jaar erna wordt die fundering (basis) gelegd voor de rest van de ontwikkeling van een kind. Die basis is een combinatie van het rijpen van de hersenen, lichamelijke ontwikkeling en vertrouwen krijgen in de mensen om je heen.

Ontwikkelen kost energie

Aan ouders leg ik altijd uit dat zo’n klein mensje alle energie nodig heeft om van alles te leren. Van het eerste lachje, het leren drinken uit een fles tot het eerste stapje, er moet heel veel ontdekt en vooral heel veel geoefend worden. Wist je bijvoorbeeld dat na het 2e levensjaar een kind al 80 procent van het hersenvolume heeft van een volwassene? In al die jaren erna komt er slechts 20 procent bij. Dat zegt dus iets over hoeveel er die eerste jaren geleerd wordt. Een baby en peuter die ontspannen op kan groeien, kan alle energie stoppen in deze ontwikkeling. En als ouders hoef je dit vaak alleen maar te faciliteren, het jonge kind zoekt zijn eigen uitdaging wel. Dat is juist zo wonderlijk!

Wil je meer weten over het babybrein? Lees daar meer over in het boek Babybrein van Sabine Hunnius.

Koop bij bol.com

Infant Mental Health en ontwikkeling ouders

Ook ouders zijn zich hard aan het ontwikkelen als ze een kleintje krijgen. Het ouderschap krijgt daarom een belangrijke plek binnen Infant Mental Health.

Vader of moeder worden is een eigen ontwikkelproces

En juist de aandacht voor het ouderschap was iets wat ik net heb gemist als moeder. Ik bereidde me tijdens de zwangerschap vooral voor op de baby en op allerlei praktische zaken. Er was weinig oog voor wat ikzelf nodig had. Nu 8 jaar verder, zie ik het moeder worden als een eigen ontwikkelproces.  Alles wat je voor het eerst doet, kost meer energie en maakt je onzeker. Dat geldt dus ook voor het ouderschap. Nog los van allerlei anderen zaken die door míjn hoofd spookten.

Oja, ze komen er ook achter dat er niet alleen van alles gebeurd in de hersenen van je baby. Er gebeurt ook van alles in de hersenen van ons als ouders. Bij vaders anderen dingen als moeders. Geinteresseerd? Kijk en lees dan dit nuttige artikel van NPO Focus.

Infant Mental Health stelt gerust

Maar tijdens het eerste college IMH bleken die hersenspinsels helemaal niet zo gek…sterker nog: er was een hele theorie over! Heel veel moeders hebben die gevoelens, en vaders ook. Ik kwam als herboren uit de schoolbanken…zo gek was ik niet! En daar werd het eerste zaadje geplant voor IMH Nederland, want dit zouden toch ook al die andere moeders moeten weten als ze zwanger zijn?

En nog iets wat ik leerde als moeder over Infant Mental Health: hoe belangrijk de eerste jaren ook zijn voor de rest van het leven van je kind, je hoeft het niet perfect te doen! Sterker nog, je kind leert er juist ook veel van als je fouten maakt of dingen onhandig doet. Je kan blijkbaar heel veel in de relatie met je kind herstellen en uitleggen, of voordoen hoe je een fout kunt oplossen. Daar leren ze van! Met alle druk die je in de media hoort over het belang van die eerste 1001 dagen, was dit wel een hele fijne tegenhanger.

Volgende keer meer…

Die theorie over moeders heet trouwens “The Motherhood Constellation”. We komen er in een volgend blog uitgebreider op terug. En er valt nog veel meer te vertellen over Infant Mental Health…maar alles in stukjes. En tot die tijd, leun lekker achterover, schenk jezelf een kop thee in en neem even tijd voor jezelf! 

Postpartum depressie en nu?!

Help! Je zit helemaal niet op een roze wolk na je bevalling en iedereen zegt tegen je: “Oh wat zul je een heerlijke tijd hebben nu.” Of: “Jullie zijn vast lekker aan het genieten van elkaar.” Niets hiervan herken je en het komt ook niet bij je binnen. Je voelt je niet gelukkig en je krijgt het gevoel dat alles wat je doet fout is… Je bevindt je meer op een grijze wolk dan op een roze. Wat nu?

De Baby Blues

Een baby verandert veel in je leven. Je verwacht dat je blij en trots zou moeten zijn, maar geen van deze gevoelens heb je nog ervaren. Het is normaal om je even zo te voelen, dit heet de Baby Blues. Nadat je bent bevallen, verandert er een hoop in je hormoonhuishouding en daarnaast heb je last van een slaaptekort en kan het zijn dat je veel zorgen hebt over je baby. Maar liefst 80% van de moeders heeft last van de Baby Blues: emotionele stemmingswisselingen als gevolg van alle veranderingen in je leven.

Aanhoudende klachten

Maar blijf je je wekenlang waardeloos, verdrietig, hopeloos en alleen voelen? Heb je het gevoel dat je je niet goed kunt hechten met je baby of heb je het gevoel dat je het maar niet goed kan doen als moeder? Eet je niet, slaap je niet en blijf je je slecht voelen? Dan kan het zijn dat je kampt met een postpartum depressie.

Weinig ervaringen in het leven zijn zo ingrijpend, als moeder worden. Als vrouw verandert het de relatie die je hebt met je eigen lichaam, met anderen, met je cultuur en met je eigen identiteit. Als moeder ben je in de periode na de bevalling in emotioneel opzicht meer kwetsbaar.

Je bent niet de enige. Jaarlijks ontwikkelen in Nederland twintigduizind pasbevallen vrouwen een depressie of een aanverwante stoornis.

De signalen

Kampen met een postpartum depressie heeft veel invloed op jezelf, maar ook op je partner en op je kind.  Het kan bijvoorbeeld zijn dat je minder interesse toont of vaak kritischer ten opzichte van een ander bent. De invloed op je kind hangt af van meerdere factoren, zoals de persoonlijkheid van de moeder, de kennis van de vader om de verzorging over te nemen, de kwaliteit van de partnerrelatie en de sociale omstandigheden. Als je als moeder depressief bent, ben je minder emotioneel beschikbaar en minder gevoelig. Het kan zijn dat je de signalen van je baby anders of negatiever interpreteert, of je kan echter ook juist overstimulerend zijn en een indringende houding aannemen. Hierdoor kan het zo zijn dat je minder goed doorhebt wat je kind doet en wat het nodig heeft.

Wil je meer informatie over de oorzaken, gevolgen en op welke signalen je kan letten? Kijk dan op de website van Anne Marleen Meulink (ervaringsdeskundige), of lees haar boek Postpartum depressie.

Maar.. hoe kom ik er vanaf?

Je hebt dit artikel waarschijnlijk aangeklikt, omdat je wilt weten hoe je van je depressie af kunt komen. Daarom geven wij hieronder een aantal tips.

  • Wat belangrijk is als je kampt met een postpartum depressie, is om hulp te zoeken. Denk hierbij aan een vorm van ouder-kind behandeling of praten met iemand die je goed begrijpt.
  • Vraag niet teveel van jezelf, het is oké als het even niet zo loopt als je gedacht had. Het hoeft niet altijd perfect te zijn.
  • Zoek hulp, maar probeer ook hulp te accepteren. Je hoeft het niet alleen te doen en je mag best eens iets aan een ander overlaten. Je kunt bijvoorbeeld proberen om wat meer dingen aan je partner over te laten, zodat jij je rust kan nemen.
  • Probeer om dingen te gaan ondernemen. Ook al staat je hoofd hier waarschijnlijk helemaal niet naar, maar probeer iets anders te doen waardoor je afgeleid wordt. Denk na over wat je hiervoor erg leuk vond om te doen, vond je het bijvoorbeeld heerlijk om een stuk te wandelen of te fietsen? Probeer dit dan weer op te pakken!
  • En een van de belangrijkste dingen: praat erover!  Maak het kenbaar bij je partner en bij je omgeving. Wanneer zij op de hoogte zijn van jouw depressie, kunnen zij hier rekening mee houden en ook op inspelen. Heel belangrijk, ondanks jouw depressie kan je baby zich heel goed ontwikkelen als je samen met elkaar zorgt dat iemand je tijdelijk ondersteunt. 

Wat houdt zo’n ouder-kindbehandeling in?

Een ouder-kind behandeling kan de interactie tussen moeder en baby verbeteren en hierdoor het sturen en herkennen van de emoties van moeder en baby op gang brengen. In de behandeling van de relatie tussen moeder en baby ligt het accent op het verbeteren van het spiegelen-proces van beiden. Hierbij wordt er gekeken naar hoe jij op je baby reageert en hoe je baby weer op jou reageert. De behandeling is gericht op het veranderen van bepaalde negatieve opvattingen die jij of je baby kunnen hebben. Hierbij is het van groot belang voor de ontwikkeling van de baby dat jij jezelf ook kunt gaan zien als een individu, los van je rol als moeder. De relaties die je hebt met je eigen gezin, kunnen ook van invloed zijn op de relatie die je ontwikkelt met je eigen baby (1). Ook hier wordt naar gekeken. Het doel van deze behandeling is dat jij jezelf weer goed gaat voelen, over jouw rol als moeder, maar ook over je eigen persoonlijkheid.

Voor meer achtergrondinformatie en een lijst met behandelcentra kun je hier terecht. Praat mee over jouw depressie in de reacties hieronder.

Ook vaders kunnen kampen met een depressie. Heb je hier vragen over? Neem dan contact met ons op, dan kunnen wij ook hier een artikel aan wijden. 

(1) Rexwinkel, Marja. Handboek Infant Mental Health: Inleiding in de ouder-kindbehandeling, Van Gorcum